De eerste bladeren liggen al op het gazon en de avonden worden merkbaar korter. Veel mensen nemen daarom aan dat hun tuin de komende maanden grijs en kaal blijft tot het weer lente wordt. Dat is een misverstand. Er bestaat een flinke groep planten die juist nu op zijn best is, met bloemen, bessen of gekleurde bast die precies dan opvallen als de rest van de tuin stil ligt.
Waarom je tuin niet kaal hoeft te worden
De meeste tuinen zijn ingericht op het voorjaar en de zomer: bloembollen, vaste planten en bloeiende struiken die vanaf april het beeld bepalen. Zodra de temperatuur daalt, valt dat weg en blijft er weinig over om naar te kijken. Terwijl je tuin in de winter minstens zo veel aandacht verdient, juist omdat je er vanuit je woonkamer de hele dag tegenaan kijkt. Kies je nu voor een paar winterharde soorten, dan houd je structuur en kleur tot het voorjaar weer begint. Heb je je terras al aangepakt met nieuwe kleuraccenten voor je tuinmeubels, dan is dit de logische volgende stap.
Deze struiken bloeien juist als het kouder wordt
Viburnum tinus, ook wel laurierbladige sneeuwbal genoemd, is een van de weinige struiken die vanaf november tot in maart doorbloeit met witroze schermen. Hij houdt zijn blad het hele jaar en groeit goed in een border of als lage haag. Let op: bij strenge vorst onder de min zeven graden kan de struik wat terugvallen, dus een beschutte plek tegen een muur of schutting werkt het beste.
Skimmia japonica 'Rubella' is een andere vaste waarde. In de herfst vormt hij diepe bruinrode knoppen die de hele winter blijven staan, voordat ze in het voorjaar openbarsten in roomwitte bloempjes. Hij houdt niet van volle zon en doet het juist goed op een plek waar andere struiken het moeilijk hebben, zoals een schaduwrijke hoek naast de schutting.
Ook Mahonia, met zijn stekelige blad en gele trosjes bloemen, trekt in de winter nog bijen en andere insecten die op zoek zijn naar voedsel. Een onderschatte struik voor wie zijn tuin ook in koude maanden leefbaar wil houden voor dieren.
Geurende winterbloeiers bij de voordeur
Sarcococca, in het Nederlands ook wel christoffelkruid genoemd, is een lage struik die in januari en februari bloeit met kleine witte bloempjes die opvallend sterk geuren. Plant hem dicht bij de voordeur of langs het pad naar je terras, dan ruik je hem al voordat je hem ziet.
De kerstroos (Helleborus niger) is misschien wel de bekendste winterbloeier. Hij bloeit vaak al rond kerst met witte tot roze bloemen en houdt het makkelijk uit in de schaduw onder bomen of struiken, precies de plekken waar in de zomer weinig anders wil groeien.
Bessen en gekleurde bast als je niet op bloemen wacht
Niet elke winterplant hoeft te bloeien om op te vallen. Gaultheria, ook bekend als bergthee, zit vol glanzende rode bessen die tot diep in de winter aan de struik blijven zitten. Hij is laag van groei en combineert goed in potten op het terras.
Wie liever iets groters neerzet, kiest voor rode kornoelje. De takken van deze struik kleuren in de winter dieprood, vooral als ze veel zonlicht krijgen. Snoei hem elk voorjaar flink terug, dan komen er nieuwe, feller gekleurde takken voor het jaar erna. Combineer dat met de juiste verlichting in je tuin en de bast licht 's avonds nog mooier op.
Winterheide in potten voor instant kleur
Heb je geen zin om iets in de volle grond te planten, dan is winterheide (Erica) de snelste oplossing. Deze lage heideplant is al vanaf oktober te koop bij ieder tuincentrum en bloeit door tot in februari, zelfs bij lichte vorst. Zet een paar potten bij de voordeur, op de vensterbank van het terras of combineer ze met kale takken en dennenappels voor een volledig winterboeket zonder dat je iets hoeft te snoeien.
Zo bescherm je nieuwe aanplant tegen de eerste vorst
Plant je nu nieuwe struiken, druk dan de aarde goed aan zodat wind de wortels niet los trekt voordat ze zich hebben kunnen hechten. Geef net geplante struiken de eerste weken extra water, ook als het koud is, want de wortels moeten nog contact maken met de grond. Bij soorten als Viburnum tinus die niet volledig winterhard zijn, helpt een laag mulch of bladcompost rond de voet om de wortels tegen vorst te beschermen. Dat is ook meteen een mooie plek om je gazon van deze herfst te gebruiken: in plaats van alle blad weg te halen, verspreid je een deel ervan als natuurlijke beschermlaag onder je struiken.
Dit is het moment om te beginnen
Oktober en november zijn juist de beste maanden om deze planten de grond in te krijgen. De bodem is nog warm genoeg om wortels te laten groeien, terwijl de plant zelf niet meer zoveel energie kwijt is aan bladgroei. Zo heeft hij een voorsprong zodra het voorjaar aanbreekt. Richt je deze winter je hele achtertuin opnieuw in, dan is dit ook het moment om te kijken hoe je je tuin als volwaardige buitenkamer inricht, inclusief de beplanting die het hele jaar kleur geeft. Een tuin die er in december nog goed uitziet, is geen toeval, het is een paar bewuste keuzes in de herfst.